met dank aan Charlotte Kleyn:

Door Friese rassen en gewassen levend te houden en opnieuw toe te passen, houden we kennis, biodiversiteit en voedselcultuur levend. Zo geven we waardevol Fries erfgoed een nieuwe plek in de landbouw, keuken en samenleving van vandaag en morgen.

Hoe zorgen wij voor voldoende, gezond en duurzaam voedsel voor iedereen?

Friese Rassen en Gewassen is een samenwerkingsplatform dat zich inzet voor het behoud en de toepassing van dieren-, fruit- en landbouwrassen die in Fryslân zijn ontstaan of hier van oudsher van belang zijn. Het gaat om tientallen soorten en rassen: van fruitbomen en akkerbouwgewassen tot runderen, schapen en kippen. Sommige dreigden helemaal uit de praktijk te verdwijnen.

Door deze rassen en gewassen te behouden en boeren en andere telers te stimuleren ze opnieuw toe te passen, blijft waardevol genetisch materiaal beschikbaar voor toekomstige voedselproductie. De Friese rassen en gewassen kunnen bijdragen aan de lokale keten en leveren bijzondere streekproducten op, met een herkenbare herkomst, smaak en kwaliteit. Denk aan lamsvlees van het Zwartblesschaap, de Berlikumer ui, Schone van Iephof appels, de Friese Gele woudboon en kaas van het Friese melkschaap.
Hoe produceren en consumeren wij voedsel met respect voor de aarde, haar bodem, planten, dieren en mensen?

Het behouden van oude rassen en gewassen draagt bij aan de agrobiodiversiteit: de biologische diversiteit binnen landbouw, fruitteelt en veeteelt. Wanneer landbouwgewassen en dierenrassen verdwijnen, verdwijnen ook specifieke eigenschappen en genetische variatie. Terwijl die juist van waarde kunnen zijn voor toekomstige veredeling en landbouw.
Sommige Friese rassen en gewassen passen bovendien goed binnen natuurinclusieve en kringlooplandbouw, omdat ze meer diversiteit op een landbouwbedrijf kunnen brengen.

Het behoud van een oud ras betekent niet automatisch dat het beter of duurzamer is dan een modern ras. Oude rassen kunnen een lagere opbrengst hebben of minder gemakkelijk passen in de huidige landbouw. De uitdaging is daarom om manieren te vinden waarop ze waarde toevoegen.

Belangrijk daarbij is hun culturele betekenis. Voedsel is levend erfgoed. Van rogge tot vlas, aardappels tot appels en schapen tot kippen: Friese rassen en gewassen vertellen iets over de geschiedenis van de provincie en over de manier waarop mensen hier met land, dieren en voedsel zijn omgegaan. Door ze opnieuw zichtbaar en eetbaar te maken, wordt die geschiedenis niet alleen verteld, maar ook beleefd.
Daarbij kan lokale productie de voedselketen verkorten en de relatie tussen producent en consument versterken. Dat hoeft niet grootschalig. Bijvoorbeeld in een volkstuin, op een boerderij, in een boomgaard of op een zorgboerderij, maar ook via streekproducten en horeca.

Door te telen, verwerken en eten blijven deze rassen en gewassen onderdeel van de Friese cultuur én van het voedselsysteem.

Hoe ontwikkelen en behouden wij een vitaal voedselsysteem dat deze doelen mogelijk maakt?

Friese Rassen en Gewassen kiest voor behoud door gebruik. Bewaren alleen is niet genoeg: zaden en plantmateriaal kunnen veilig worden opgeslagen, maar oude rassen en gewassen blijven pas bestaan wanneer mensen ze blijven telen, vermeerderen, fokken en gebruiken.

Dit doet het platform in samenwerking met vrijwilligers, telers, fokkers, fruitverenigingen en andere betrokkenen. Zij verzamelen en beheren zaden en plantmateriaal, houden dierenrassen in stand en geven kennis door.

Daarnaast wil Friese Rassen en Gewassen het publiek beter bekend maken met dit levende erfgoed. Via demoplaatsen, excursies, publicaties en andere activiteiten wordt kennis over het levende erfgoed doorgegeven.

De volgende stap is dat deze rassen en gewassen weer onderdeel worden van de voedselcultuur. Daarom wil Friese Rassen en Gewassen meer aandacht besteden aan voeding en een streekmerk ontwikkelen. Zo kunnen niet alleen boeren, maar ook moestuiniers, koks en consumenten ermee aan de slag. Het uitgangspunt is steeds: niet bewaren om te bewaren, maar bewaren om te gebruiken.